Filtracja biologiczna w stawie z koi to proces konwersji toksycznych produktów przemiany materii (amoniaku i azotynów) w relatywnie bezpieczne azotany przy udziale kolonii bakterii nitryfikacyjnych. W przeciwieństwie do filtracji mechanicznej, która usuwa zawiesinę, filtracja biologiczna operuje na poziomie chemicznym. Ponieważ karpie koi generują znaczną ilość mocznika, wydajność złoża biologicznego musi być precyzyjnie dobrana do masy zarybienia i ilości podawanej paszy.
1. Powierzchnia aktywna biologicznie (SSA)
Kluczowym parametrem każdego złoża jest SSA (Specific Surface Area), czyli powierzchnia dostępna dla bakterii, wyrażona w m²/m³. Im wyższy wskaźnik SSA, tym mniejszy może być filtr przy zachowaniu tej samej wydajności oczyszczania.
-
Złoża o niskim SSA (np. kamień płukany): Ok. 100-200 m²/m³. Są tanie, ale wymagają ogromnych objętości i mają tendencję do zapychania się (kanałowania wody).
-
Złoża o wysokim SSA (np. ceramika, spieki szklane): Powyżej 1000 m²/m³. Bardzo wydajne, ale podatne na zapychanie mechaniczne, co odcina dopływ tlenu do bakterii.
2. Typy złóż: Statyczne vs Ruchome (Moving Bed)
W nowoczesnej hodowli karpi koi dominują dwa systemy operowania złożem biologicznym:
-
Złoża ruchome (Moving Bed Biofilm Reactor – MBBR): Wykorzystują plastikowe kształtki (np. Kaldnes K1, Hel-X), które są stale mieszane przez intensywne napowietrzanie.
-
Zaleta: Proces samooczyszczania – martwa biomasa bakteryjna jest ścierana w wyniku kolizji kształtek, co zapobiega powstawaniu stref beztlenowych.
-
Wydajność: SSA kształtek ruchomych oscyluje wokół 500-900 m²/m³.
-
-
Złoża statyczne (np. maty japońskie): Klasyczne rozwiązanie oparte na matach poliestrowych.
-
Zaleta: Bardzo stabilne warunki dla bakterii i łatwość w kolonizacji. Stanowią również doskonały filtr mechaniczny drugiego stopnia.
-
Wada: Wymagają okresowego płukania, aby uniknąć gromadzenia się szlamu (detrytusu).
-
[Table: Media Comparison for Koi Filtration]
| Rodzaj złoża | SSA (m²/m³) | Typ pracy | Odporność na zapychanie |
| Mata japońska | ok. 300 | Statyczny | Średnia |
| Kaldnes K1 | ok. 500 | Ruchomy | Bardzo wysoka |
| Ceramika / Bio-Medium | 1000+ | Statyczny | Niska (wymaga pre-filtra) |
| Hel-X 13 | ok. 900 | Ruchomy | Bardzo wysoka |
3. Parametry pracy złoża biologicznego
Skuteczność filtracji biologicznej zależy od trzech czynników środowiskowych:
-
Dostępność tlenu: Proces nitryfikacji jest wybitnie tlenowy. Spadek poziomu O2 poniżej 4 mg/l drastycznie obniża sprawność bakterii.
-
Temperatura: Bakterie nitryfikacyjne działają optymalnie w temperaturze 20-25°C. Poniżej 10°C ich aktywność spada o ponad 50%.
-
pH i KH: Bakterie zużywają węglany w procesie utleniania amoniaku. Niskie KH (< 3°dKH) może doprowadzić do zatrzymania procesu filtracji biologicznej.
4. Wybór złoża a filtracja mechaniczna
Złoże biologiczne nigdy nie powinno być pierwszym etapem filtracji. Skuteczna filtracja biologiczna wymaga wcześniejszego usunięcia frakcji stałej przez filtr bębnowy, sitowy (sieve) lub szczotki. Zanieczyszczenie złoża odchodami ryb prowadzi do rozwoju bakterii heterotroficznych, które wypierają pożyteczną nitryfikację i zwiększają zużycie tlenu.
